Công dụng của bã cà phê: Mẹo tái sử dụng hữu ích trong đời sống

Sau khi pha cà phê xong bạn thường làm gì với phần bã còn lại? Bạn đừng vội đổ bỏ bã cà phê đi nha, vì không phải ai cũng hiểu hết công dụng của bã cà phê. Chúng ta có thể được tận dụng phần bã này để khử mùi, làm sạch, chăm sóc cây và hỗ trợ chăm sóc da. Cùng B’Lao Farm khám phá những cách tái sử dụng đơn giản, hữu ích và đúng cách. Nội dung thuộc Câu chuyện cà phê - Sổ tay cho người nghiền cà. 

Công dụng của bã cà phê là gì?

Mỗi lần pha một tách cà phê, phần bã còn lại thường bị coi là dư thừa và sẽ bỏ đi. Thực chất, bã cà phê vẫn chứa nhiều hợp chất hữu ích và có thể tận dụng vào nhiều mục đích trong đời sống. 

Bã cà phê là gì?

Bã cà phê là phần bột cà phê còn lại sau khi pha chế. Khi nước nóng tiếp xúc với bột cà phê, phần lớn hương vị và caffeine được chiết xuất vào nước, nhưng trong bã vẫn còn một số chất hữu cơ. Bã cà phê chứa thành phần chính là nitơ, kali, magie và một lượng photpho, canxi nhất định. Những khoáng chất này rất có ích cho cây trồng và môi trường. Vì bã cà phê vẫn còn độ ẩm cao và dễ mốc, nên trước khi tái sử dụng chúng ta thường cần phơi khô hoặc ủ mát để bảo quản lâu dài.

Bã cà phê có tác dụng gì trong đời sống?

Làm phân bón cho cây trồng: Bã cà phê cung cấp nitơ, kali, canxi, sắt… giúp cải tạo đất, bổ sung dinh dưỡng cho cây. Khi rải quanh gốc cây hoặc ủ chung với đất, các khoáng chất trong bã cà phê sẽ cải thiện sự phát triển của cây trồng. Ngoài ra, nó còn giúp cân bằng pH và thu hút giun đất, rất có lợi cho vườn hoa, cây cảnh và vườn rau.

Xua đuổi côn trùng: Bã cà phê chứa caffeine và hợp chất diterpene có khả năng xua đuổi nhiều loài côn trùng như muỗi, kiến, sâu bệnh. Bạn có thể rải bã cà phê khô quanh gốc cây để ngăn ốc sên và sâu ăn lá. Hoặc đặt vài thìa bã khô ở góc tủ, góc nhà để đuổi loài gây hại.

Chăm sóc da và tóc: Bã cà phê được dùng trong nhiều công thức làm đẹp tại nhà. Do chứa chất chống oxy hóa và caffeine, nó có tác dụng tẩy tế bào chết cho da, giúp da mịn màng. Bạn có thể dùng bã cà phê pha với dầu dừa hoặc sữa tươi để chà nhẹ lên da mặt, cơ thể. Ngoài ra, bã cà phê còn giúp giảm quầng thâm mắt nhờ tăng cường tuần hoàn máu quanh vùng mắt. Đối với tóc, một số người ủ bã cà phê với dầu xả để tóc bóng mượt. (Chú ý không nên lạm dụng quá mức để tránh khô da đầu.)

Khử mùi hiệu quả: Bã cà phê có khả năng hấp thụ mùi hôi rất tốt vì chứa nhiều nitơ. Bạn chỉ cần để một bát bã cà phê khô trong tủ lạnh, tủ đông hoặc cho vào túi vải nhỏ đặt trong giày dép, ngăn kéo, phòng tắm… sẽ giúp tiêu tan mùi khó chịu (từ thức ăn hỏng, mùi mồ hôi…). Một số người còn dùng bã cà phê chà lên tay để khử mùi hôi do cắt tỏi, hành tây.

Mỗi ứng dụng ở trên đều tận dụng đặc tính riêng của bã cà phê, cho thấy nó không chỉ là “vật thải” mà còn là nguồn tài nguyên hữu ích trong nhà bếp, vườn tược và cả quy trình chăm sóc cá nhân.

Vì sao bã cà phê có thể được tái sử dụng?

Tính hữu ích của bã cà phê xuất phát từ thực tế nhiều thành phần trong bã vẫn còn nguyên sau quá trình pha. Các hợp chất như caffeine, polyphenol, lipid… vẫn giữ lại một phần trong bã cà phê. Ví dụ, caffeine và các chất chống oxy hóa trong cà phê không bị hòa tan hoàn toàn mà vẫn lưu lại ở bã, nên chúng tiếp tục mang lại tác dụng sinh học như kháng khuẩn, khử mùi, kích thích tuần hoàn máu… Chính vì vậy, bã cà phê không phải là phế liệu vô dụng ngay từ đầu, mà có thể coi là “nguồn nguyên liệu phụ” để tái sử dụng.

Mặt khác, nếu bỏ toàn bộ bã cà phê vào rác thì vừa gây lãng phí lại vừa gia tăng rác thải hữu cơ. Tái sử dụng bã cà phê là cách đơn giản giúp bảo vệ môi trường và tiết kiệm. Thay vì bỏ bã đi, bạn có thể tận dụng nó một cách hữu ích cho nhà cửa và vườn tược, phù hợp với lối sống bền vững mà nhiều người tiêu dùng hiện nay hướng tới.

Cách xử lý và bảo quản bã cà phê trước khi tái sử dụng

Làm khô bã cà phê

Làm khô bã cà phê: Sau khi pha, hãy vắt hoặc gạt bớt nước thừa, rồi trải bã thành một lớp mỏng. Đặt bã ở nơi khô ráo, thoáng mát hoặc phơi ngoài nắng nhẹ cho đến khi khô hoàn toàn. Việc làm khô giúp ngăn ngừa nấm mốc và mùi ẩm mốc phát sinh. Nếu có lò nướng hay máy sấy, bạn cũng có thể sấy ở nhiệt độ thấp (50–60°C) đến khi bã se lại.

Bảo quản bã cà phê đúng cách

Khi bã đã khô, bạn nên giữ trong hộp kín hoặc túi ni lông và cất ở nơi thoáng mát, tránh ánh nắng trực tiếp. Tránh để bã ẩm trong hộp kín bởi môi trường ẩm sẽ kích thích nấm mốc phát triển. Nếu không dùng ngay, bạn có thể bảo quản bã trong ngăn mát tủ lạnh để sử dụng dần. Chỉ nên dùng bã cà phê đã qua xử lý trong vòng 2–3 tháng, vì để quá lâu sẽ mất dần hoạt chất và mùi thơm đặc trưng.

Thực hiện đúng các bước này sẽ đảm bảo bã cà phê luôn sạch và phát huy tối đa hiệu quả khi sử dụng vào mục đích mong muốn.

Những lưu ý khi tận dụng bã cà phê

Không sử dụng bã cà phê còn ẩm để bảo quản lâu

Bã cà phê ẩm rất dễ bị mốc, sinh sôi vi khuẩn gây hại. Vì thế, chỉ nên dùng lại bã sau khi đã làm khô hoàn toàn. Nếu thấy bã có mùi khó chịu hoặc xuất hiện nấm trắng/đen, hãy bỏ ngay, không tái sử dụng.

Không dùng quá nhiều bã cà phê cho cây

Mặc dù có lợi cho đất, nhưng bã cà phê có tính axit. Nếu rải với lượng lớn, độ pH đất có thể giảm quá mức, gây khô héo hoặc ức chế sự phát triển của cây. Do đó, bạn nên ủ bã với đất hoặc phân hữu cơ khác trước khi bón, và chỉ dùng một lượng vừa đủ cho mỗi lần bón.

Không chà xát bã cà phê quá mạnh trên da

Các hạt bã cà phê có tính cọ xát, có thể gây kích ứng da nếu dùng quá mạnh hoặc quá thường xuyên. Với da nhạy cảm, nên hạn chế chà xát mạnh và thử trên một vùng da nhỏ trước khi dùng rộng rãi. Đồng thời, không nên dùng bã trên vết thương hở hay vùng da bị viêm.

Kiểm tra bề mặt trước khi dùng để làm sạch

Khi dùng bã cà phê để chà cọ, tránh dùng trên các vật liệu dễ trầy xước như gỗ mềm, bề mặt sơn hoặc bồn kim loại sáng bóng. Bã cà phê có thể làm xước bề mặt mỏng, gây tổn hại đồ đạc, vì thế hãy thử trên một khu vực nhỏ trước.

Kết luận

Công dụng của bã cà phê không chỉ nằm ở việc tận dụng phần bã sau khi pha mà còn giúp hạn chế lãng phí trong sinh hoạt hằng ngày. Từ khử mùi, làm sạch, chăm sóc cây đến hỗ trợ dưỡng da, bã cà phê có thể được tái sử dụng theo nhiều cách đơn giản. Tuy nhiên, để sử dụng hiệu quả, bạn nên làm khô và bảo quản bã đúng cách, đồng thời tránh lạm dụng cho từng mục đích. Hy vọng bài viết đã cung cấp cho bạn những kiến thức bổ ích về công dụng của bã cà phê. Nội dung thuộc Câu chuyện cà phê - Sổ tay cho người nghiền cà.

>>Xem thêm

Cách uống cà phê giảm cân đúng cách

Bí quyết pha cà phê ngon tại nhà

Cupping cà phê là gì? Cách cupping và đánh giá hương vị chuẩn SCA